Pomnik Czołgu Borne Sulinowo

W centrum Bornego Sulinowa, przy głównej alejce miasta, stoi na betonowym cokole czołg T-34/85 – jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli militarnej przeszłości tego miejsca. To nie tylko eksponat muzealny dostępny za darmo przez całą dobę, ale też namacalny dowód na to, jak bardzo wojskowa historia przesiąkła ten niewielki zachodniopomorski ośrodek. Czołg można obejrzeć z każdej strony, zrobić zdjęcia i poczuć klimat czasów, gdy Borne było jednym z najbardziej tajemniczych miejsc na mapie Polski.

Czołg T-34 w Bornem Sulinowie – historia pomnika

Obecny czołg trafił do Bornego Sulinowa z Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie w lipcu 2010 roku i został ustawiony na odnowionym poradzieckim cokole 12 sierpnia tego samego roku. Wcześniej przez 18 lat postument stał kompletnie pusty.

Historia tego miejsca sięga jednak znacznie wcześniej. W okresie stacjonowania wojsk radzieckich w tym samym miejscu znajdował się czołg T-34/76, który podczas II wojny światowej przeszedł szlak bojowy stacjonującej w Bornem Sulinowie dywizji zmechanizowanej. 2 kwietnia 1992 roku radziecki czołg-pomnik został zdemontowany i następnego dnia wywieziony do Rosji. Przez kolejne lata mieszkańcy i turyści mijali pusty cokół, który przypominał o niedawnej przeszłości miasta.

Powrót czołgu na postument był możliwy dzięki zaangażowaniu kilku pasjonatów historii wojskowości. Nie był to jednak ten sam pojazd, który stał tu w czasach sowieckich – tamten wrócił do Rosji wraz z wycofującymi się wojskami.

Co to za czołg – specyfikacja T-34/85

Eksponat ma numer seryjny UBC 3628. Czołgi tego typu były produkowane w Polsce w Zakładach Mechanicznych w Łabędach w latach 1953-1958 na licencji radzieckiej. To unowocześniona wersja słynnego T-34/76, z większą wieżą i potężniejszym działem kalibru 85 mm.

Przez wiele lat czołgi T-34/85 stanowiły podstawowe wyposażenie wojsk pancernych ZSRR i państw Układu Warszawskiego. W Polsce każdy kojarzy ten model z serialu „Czterej pancerni i pies”, gdzie załoga „Rudego 102” walczyła właśnie na takim pojeździe. Dla starszego pokolenia to ikoniczny symbol, młodsi mogą zobaczyć na żywo maszynę, która zmieniła losy II wojny światowej.

Czołg T-34 to konstrukcja, która odwróciła losy wojny na froncie wschodnim. Jego pancerz, uzbrojenie i mobilność przewyższały niemieckie odpowiedniki z początku wojny, co dało Armii Czerwonej ogromną przewagę w walkach pancernych.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik i jak go znaleźć

Zabytkowy czołg stoi na cokole przy głównej ulicy w Bornem Sulinowie – Alei Niepodległości. Nie sposób go przeoczyć, jeśli jedzie się przez centrum miasta. Postument znajduje się w reprezentacyjnej części miasteczka, niedaleko dawnej izby muzealnej.

Borne Sulinowo leży w województwie zachodniopomorskim, między Wałczem, Czaplinkiem i Szczecinkiem. Do miasta prowadzą dobrze oznakowane drogi wojewódzkie. Parking nie stanowi problemu – w centrum jest kilka bezpłatnych miejsc, gdzie można zostawić samochód i przejść się pieszo do pomnika.

Czołg jest dostępny całą dobę, siedem dni w tygodniu. Można podejść blisko, obejść go dookoła, zrobić zdjęcia. To jedno z tych miejsc, które odwiedza się „przy okazji” – zatrzymując się w Bornem na dłużej albo przejeżdżając przez miasto w drodze nad jeziora czy do Drawskiego Parku Krajobrazowego.

Dla kogo to miejsce i co jeszcze warto zobaczyć w okolicy

Pomnik czołgu zainteresuje przede wszystkim miłośników militariów i historii wojskowości. Dla dzieci to okazja, by zobaczyć prawdziwy czołg z bliska – coś, co zwykle znają tylko z filmów czy gier. Starsze pokolenie doceni sentymentalną podróż w czasie do lat PRL-u i wspomnień z serialu o pancernych.

Samo Borne Sulinowo to miejsce wyjątkowe. Do lat 90. miasto było niedostępne dla cywilów – tajną bazą wojsk radzieckich, której nie zaznaczano na mapach. Dziś można zwiedzać pozostałości po tym okresie: opuszczone koszary, bunkry, charakterystyczną architekturę wojskową.

Od 2014 roku poza centrum miasta działa Muzeum Militarnej Historii Bornego Sulinowa, gdzie można zobaczyć unikatową kolekcję militariów, a pojazdy są sprawne i gotowe do wyjazdu. W kolekcji znajdują się między innymi haubica samobieżna Goździk, wóz bojowy BWP-1, pojazd gąsienicowy PTS-M czy różne ciężarówki i samochody terenowe. Wstęp do muzeum jest płatny, ale warto wybrać się tam po obejrzeniu darmowego pomnika.

Borne Sulinowo było przez dziesięciolecia „miastem widmo” – tajną bazą wojskową całkowicie odizolowaną od świata. Do lat 70. było pilnie strzeżoną bazą, a na mapach po prostu go nie było. Dopiero po wycofaniu się Rosjan w 1992 roku miasto otworzyło się dla cywilów.

Dni Czołgisty i inne wydarzenia militarne

Jeśli ktoś planuje wizytę w Bornem, warto sprawdzić kalendarz wydarzeń. Miasto regularnie organizuje imprezy związane z militarną historią. Odbywają się tu Dni Czołgisty, podczas których można zobaczyć sprawne pojazdy wojskowe w akcji, przejechać się nimi, a nawet uczestniczyć w pokazach dynamicznych.

Na takich eventach prezentowane są między innymi mosty czołgowe, transportery pływające, wozy zabezpieczenia technicznego. Są pokazy rozjeżdżania samochodów przez haubice, odpalania silników czołgowych, wyścigi gąsienicowych ciągników. Dla fanów militarnej motoryzacji to prawdziwa gratka.

W ramach takich imprez organizowane są też wystawy modeli czołgów w skali, ekspozycje historyczne dotyczące walk o Wał Pomorski, spotkania z kolekcjonerami i pasjonatami. Atmosfera jest nieformalna, można porozmawiać z właścicielami pojazdów, dowiedzieć się ciekawostek technicznych.

Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd

Dostęp do pomnika czołgu: całkowicie bezpłatny, przez całą dobę. Czołg stoi na otwartej przestrzeni przy Alei Niepodległości i można go obejrzeć o każdej porze.

Czas zwiedzania: wystarczy 10-15 minut, by obejść pomnik, zrobić zdjęcia i przeczytać ewentualne tablice informacyjne. Jeśli jednak planuje się wizytę w Muzeum Militarnej Historii i spacer po mieście śladami radzieckiej przeszłości, warto zarezerwować 2-3 godziny.

Muzeum Militarnej Historii w Bornem Sulinowie: wstęp płatny (około 30 zł dla osoby dorosłej), tam znajdują się sprawne pojazdy wojskowe i większa kolekcja sprzętu. Muzeum mieści się przy ulicy Towarowej, poza centrum miasta.

Dojazd: Borne Sulinowo leży przy drodze wojewódzkiej, dobrze skomunikowane z Wałczem, Szczecinkiem i Czaplinkiem. Z większych miast najłatwiej dojechać samochodem. Parking w centrum bezpłatny.

Co zabrać ze sobą: aparat lub telefon do zdjęć, wygodne buty jeśli planujesz dłuższy spacer po mieście i okolicy. Latem warto mieć wodę, bo w centrum nie ma zbyt wielu punktów gastronomicznych.

Dla kogo: rodziny z dziećmi (zwłaszcza chłopcy uwielbiają czołgi), miłośnicy historii wojskowości, fani militariów, osoby zainteresowane zimnowojenną historią Polski, turyści odwiedzający Drawski Park Krajobrazowy i okoliczne jeziora.

Dodatkowe atrakcje w okolicy: Jezioro Pile (tuż obok miasta), opuszczone wojskowe obiekty, bunkry, punkt widokowy, Wrzosowiska Kłomińskie, opuszczone miasto Kłomino (tzw. miasto widmo), liczne szlaki turystyczne i rowerowe.