Wieża św. Mikołaja

Wieża św. Mikołaja w Szczecinku to gotycka budowla, która przetrwała ponad 500 lat historii jako jedyna pozostałość po średniowiecznym kościele. Stoi w samym centrum miasta, tuż przy galerii Hosso, i choć dziś nie pełni już funkcji muzealnej, pozostaje jednym z najważniejszych zabytków regionu. To miejsce z ciekawą, choć nieco smutną historią – od XVI-wiecznej świątyni, przez muzeum, aż po współczesne kontrowersje związane z zabudową centrum handlowego.

Wartość tego miejsca tkwi przede wszystkim w jego autentyczności. Nie jest to odrestaurowana atrapa, ale prawdziwa ceglana wieża, która pamięta czasy, gdy Szczecinek był jeszcze małym miasteczkiem o nazwie Neustettin.

Historia wieży – od średniowiecznej świątyni do muzealnej siedziby

Pierwsze wzmianki o kościele w tym miejscu sięgają około 1310 roku, choć sama wieża została wzniesiona prawdopodobnie pod koniec XVI wieku. Do jej budowy użyto cegieł z rozebranego XIV-wiecznego klasztoru Marientron koło Szczecinka, który nie przetrwał czasów reformacji. To ciekawy przykład średniowiecznego recyklingu – materiały z jednej świątyni posłużyły do wzniesienia drugiej.

W 1612 roku zarówno wieża, jak i cała świątynia były już odbudowane po wcześniejszych zniszczeniach. Przez kolejne wieki kompleks funkcjonował normalnie, a wieża zmieniała swój wygląd – pierwotnie zwieńczona barokowym dachem hełmowym, na początku XIX wieku otrzymała dach namiotowy.

Przełomowy dla wieży był rok 1909. Wtedy to rozebrano nawę główną kościoła, pozostawiając samotnie stojącą wieżę. Dlaczego? Miasto potrzebowało przestrzeni, a stara świątynia nie była już potrzebna. Już cztery lata później, w 1913 roku, rozpoczęto prace adaptacyjne mające przekształcić wieżę w muzeum. W 1914 roku otwarto w niej pierwszą ekspozycję muzealną.

Po II wojnie światowej, w 1958 roku, w wieży utworzono Muzeum Ziemi Szczecineckiej, które funkcjonowało tu przez niemal pół wieku – aż do 2006 roku, gdy przeniesiono je do nowej siedziby przy ulicy Szkolnej.

Kontrowersyjna zabudowa i współczesny stan wieży

Dziś wieża św. Mikołaja znajduje się w dość nietypowej sytuacji. W 2008 roku władze miasta wyraziły zgodę na budowę galerii handlowej Hosso bezpośrednio przy zabytkowej budowli. Rok później przeprowadzono renowację elewacji wieży, ale efekt końcowy do dziś budzi mieszane uczucia mieszkańców i turystów.

Galeria handlowa praktycznie „połknęła” zabytek – od strony ulicy księdza Skargi widać trzypiętrową ślepą ścianę z namalowanymi oknami, a sama wieża stała się częścią centrum handlowego. Dla jednych to pragmatyczne rozwiązanie łączące nowoczesność z historią, dla innych – urbanistyczny grzech.

Co dziś można zobaczyć w środku

Wnętrze wieży od lat nie jest udostępniane zwiedzającym. Powód? Wąska klatka schodowa i kręte metalowe schody nie spełniają współczesnych wymogów przeciwpożarowych, a budynek nie ma odpowiedniej drogi ewakuacyjnej. W środku pozostały jeszcze ślady muzealnej przeszłości – puste gabloty po eksponatach, stroje Kazimierza Łosia znanego jako „Kaiser Kasimir”, oraz stare okna zdemontowane podczas przyłączania wieży do galerii.

Choć miejsce jest zamknięte, władze muzeum mają pewne pomysły na przyszłość obiektu. Czy uda się je zrealizować? Czas pokaże.

Architektura i detale gotyckie

Wieża reprezentuje typową dla Pomorza architekturę gotycką z czerwonej cegły. Jej konstrukcja przetrwała kilka stuleci dzięki solidnemu wykonaniu i grubym murom. Charakterystyczny namiotowy dach nadaje budowli nieco surowy, północny charakter – daleki od przepychu barokowych hełmów, które zdobiły wieżę we wcześniejszych wiekach.

Patrząc na wieżę z ulicy, można dostrzec ceglane detale typowe dla gotyku – sterczynowe zwieńczenia, charakterystyczny układ okien oraz proporcje typowe dla XVI-wiecznego budownictwa sakralnego. To właśnie te elementy sprawiają, że pomimo otoczenia nowoczesnymi budynkami, wieża wciąż przyciąga wzrok.

Dla kogo to miejsce

Obecnie wieża św. Mikołaja to przede wszystkim obiekt do podziwiania z zewnątrz. Brak możliwości wejścia do środka sprawia, że nie jest to typowa atrakcja turystyczna z biletem i przewodnikiem. To raczej punkt na mapie dla miłośników architektury, fotografów miejskich krajobrazów oraz osób zainteresowanych historią Pomorza Zachodniego.

Warto zatrzymać się przy wieży podczas spaceru po centrum Szczecinka – zajmie to dosłownie kilka minut, ale pozwoli docenić kontrast między średniowieczną budowlą a współczesnym centrum handlowym. Miejsce szczególnie docenią osoby, które lubią nietypowe połączenia starego z nowym, choć niekoniecznie w pozytywnym sensie.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Lokalizacja: Wieża znajduje się w ścisłym centrum Szczecinka, przy galerii handlowej Hosso. Nie można jej przegapić – to najwyższa historyczna budowla w okolicy.

Dostępność: Wnętrze wieży jest obecnie niedostępne dla zwiedzających ze względów bezpieczeństwa. Można ją podziwiać wyłącznie z zewnątrz.

Cena: Zwiedzanie z zewnątrz jest bezpłatne.

Czas zwiedzania: Spacer wokół wieży i zrobienie kilku zdjęć zajmie około 10-15 minut. Można połączyć to z wizytą w galerii handlowej lub dalszym spacerem po centrum Szczecinka.

Dojazd: Centrum Szczecinka jest łatwo dostępne pieszo z większości punktów miasta. Dla zmotoryzowanych dostępne są parkingi przy galerii handlowej. Do Szczecinka można dojechać autobusem lub samochodem – miasto leży przy drodze krajowej nr 11 łączącej Kołobrzeg z Bytowem.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy: Szczecinek oferuje kilka innych atrakcji – warto odwiedzić Muzeum Regionalne przy ulicy Szkolnej (gdzie obecnie znajdują się eksponaty z dawnej wieży), spacerować nad jeziorem Trzesiecko lub zwiedzić pobliski zamek w Drahim.